Wat doet een preventiemedewerker en wanneer ben je verplicht er een te hebben
Een preventiemedewerker is verplicht zodra je personeel in dienst hebt, dus vanaf de eerste medewerker. Het is de persoon binnen je bedrijf die meehelpt om de arbeidsomstandigheden veilig en gezond te houden. Bij een bedrijf met ten hoogste 25 medewerkers mag de werkgever de rol zelf vervullen, als hij genoeg deskundig is. Hieronder lees je wat een preventiemedewerker precies doet, wat de wettelijke taken zijn en wanneer de plicht voor jou geldt.
Wat is een preventiemedewerker?
Een preventiemedewerker is een medewerker die binnen de eigen organisatie meewerkt aan goede arbeidsomstandigheden. Het is geen losse functie maar een wettelijke arbo-taak die iemand naast zijn gewone werk vervult. De preventiemedewerker is het interne aanspreekpunt voor veiligheid en gezondheid en de schakel tussen de werkvloer, de werkgever en externe deskundigen zoals de arbodienst.
De rol staat dicht bij de praktijk. Waar een veiligheidskundige vooral bij complexere risico's wordt ingeschakeld, kent de preventiemedewerker het bedrijf van binnenuit: de machines, de looproutes, de gewoontes en de mensen. Juist die nabijheid maakt de rol waardevol, want veel onveilige situaties zijn pas zichtbaar voor wie er dagelijks rondloopt.
Wanneer is een preventiemedewerker verplicht?
De plicht om een preventiemedewerker aan te wijzen geldt zodra je personeel in dienst hebt, dus vanaf de eerste medewerker. Er is geen ondergrens in aantal personen of in branche. Wat wel verschilt, is wie de rol mag vervullen: bij ten hoogste 25 medewerkers mag de werkgever het zelf doen, daarboven moet het een aangewezen medewerker uit de organisatie zijn.
De verplichting komt uit de Arbeidsomstandighedenwet. Die regelt dat elke werkgever zich laat bijstaan bij de zorg voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden, en de preventiemedewerker is daarvan het interne onderdeel. De rol hoort bovendien bij elkaar met de risico-inventarisatie en -evaluatie: de RI&E bepaalt welke risico's er spelen, en dus ook welke deskundigheid de preventiemedewerker nodig heeft.
Tot 25 medewerkers: de werkgever mag het zelf doen
Heb je ten hoogste 25 medewerkers, dan mag je als werkgever zelf de preventiemedewerker zijn. Je moet dan wel voldoende deskundig zijn om de risico's in je bedrijf te overzien. In de praktijk kiezen veel kleine bedrijven hiervoor, maar het blijft een bewuste keuze: ken je de risico's niet goed genoeg, dan is een opgeleide medewerker of externe ondersteuning verstandiger.
Meer dan 25 medewerkers: een aangewezen medewerker
Boven de 25 medewerkers mag de werkgever de rol niet meer zelf invullen. Je wijst dan een of meer medewerkers aan die de taak op zich nemen. Die persoon werkt binnen de organisatie, kent de werkvloer en krijgt tijd en middelen om de taak goed uit te voeren. De aanwijzing gaat in overleg met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging.
Wat zijn de taken van een preventiemedewerker?
De preventiemedewerker heeft drie wettelijke kerntaken: meewerken aan de RI&E en het plan van aanpak, adviseren over en uitvoeren van arbomaatregelen, en samenwerken met de bedrijfsarts en andere arbodienstverleners. Daarnaast is hij in de praktijk het aanspreekpunt voor collega's met vragen of zorgen over veiligheid en gezondheid op het werk.
Onder die kerntaken valt een breed pakket aan praktisch werk. De tabel zet de belangrijkste taken op een rij en wat ze in de dagelijkse praktijk betekenen.
| Wettelijke taak | Wat dat in de praktijk betekent |
|---|---|
| Meewerken aan de RI&E en het plan van aanpak | Risico's helpen inventariseren, maatregelen voorstellen en de voortgang van het plan van aanpak bewaken |
| Adviseren en uitvoeren van maatregelen | De werkgever en collega's adviseren over veilig werken en helpen maatregelen op de werkvloer in te voeren |
| Samenwerken met arbodeskundigen | Afstemmen met bedrijfsarts, arbodienst en eventueel een veiligheidskundige bij complexere vraagstukken |
| Aanspreekpunt voor medewerkers | Vragen, signalen en meldingen van collega's opvangen en omzetten in actie |
| Bijdragen aan de veiligheidscultuur | Meldingen, bijna-ongevallen en onveilige situaties bespreken, zodat melden vanzelfsprekend wordt |
De exacte invulling verschilt per bedrijf. In een klein kantoor is het takenpakket overzichtelijk; op een productielocatie of een terminal in de Rotterdamse haven is het werk intensiever en vraagt het om meer deskundigheid. De RI&E is leidend in de vraag hoeveel tijd en kennis de rol verlangt.
Preventiemedewerker en de RI&E: een vaste koppeling
De preventiemedewerker en de RI&E horen onlosmakelijk bij elkaar. De preventiemedewerker werkt mee aan het opstellen van de RI&E, bewaakt het bijbehorende plan van aanpak en signaleert wanneer de inventarisatie verouderd raakt. Verandert er iets op de werkvloer, dan is hij vaak de eerste die merkt dat de RI&E niet meer klopt.
Dat actueel houden is in de praktijk het lastigste deel. Een RI&E die jaarlijks in een la verdwijnt, helpt niemand. Daar zit precies de hoek van Meldwijs: van een loods op de Maasvlakte tot een bouwlocatie op Voorne registreren medewerkers onveilige situaties met een foto en een ingesproken toelichting, een dubbele AI-validatie classificeert en weegt de melding, en die signalen geven de preventiemedewerker een actueel beeld. Veiligheidsrondes bundelen zich tot een HVK-rapport, en de RI&E groeit mee met wat er werkelijk gebeurt. Hoe je je RI&E levend houdt, lees je in RI&E actueel houden.
Preventiemedewerker, veiligheidskundige of arbodienst?
De preventiemedewerker is intern en dicht bij de werkvloer; een veiligheidskundige (MVK of HVK) is een opgeleide deskundige voor diepgaander risico-onderzoek; de arbodienst levert wettelijk verplichte ondersteuning zoals de bedrijfsarts. Het zijn aanvullende rollen, geen vervangende. De preventiemedewerker is het dagelijkse aanspreekpunt, de andere twee komen erbij waar de risico's complexer worden.
Voor een klein bedrijf met overzichtelijke risico's kan een goed ingewerkte preventiemedewerker veel zelf afhandelen. Werk je met gevaarlijke stoffen, zware machines of in een hoog-risico-omgeving, dan is samenwerking met een veiligheidskundige en de arbodienst geen luxe maar noodzaak. De RI&E maakt zichtbaar welk niveau van deskundigheid je nodig hebt.
Veelgestelde vragen
Vanaf hoeveel medewerkers is een preventiemedewerker verplicht?
Een preventiemedewerker is verplicht zodra je personeel in dienst hebt, dus vanaf de eerste medewerker. Er is geen ondergrens in aantal personen. Wel mag een werkgever met ten hoogste 25 medewerkers de rol van preventiemedewerker zelf vervullen, op voorwaarde dat hij genoeg deskundig is voor de risico's in het bedrijf.
Mag de directeur zelf de preventiemedewerker zijn?
Ja, bij een bedrijf met ten hoogste 25 medewerkers mag de werkgever de rol van preventiemedewerker zelf op zich nemen. Hij moet dan wel over voldoende deskundigheid beschikken om de risico's in te schatten. Bij meer dan 25 medewerkers moet de preventiemedewerker een aangewezen medewerker uit de organisatie zijn.
Wat is het verschil tussen een preventiemedewerker en een veiligheidskundige?
Een preventiemedewerker is een interne medewerker met een wettelijke arbo-taak, vaak naast zijn gewone functie. Een veiligheidskundige is een opgeleide deskundige (MVK of HVK) die diepgaander risico-onderzoek doet. Beide rollen vullen elkaar aan: de preventiemedewerker is het dagelijkse aanspreekpunt, de veiligheidskundige de specialist bij complexe risico's.
Heeft een preventiemedewerker een diploma of opleiding nodig?
De wet stelt geen verplicht diploma. Wel moet de preventiemedewerker voldoende deskundig zijn voor de risico's in het bedrijf. Bij eenvoudige kantooromgevingen kan dat een korte training zijn; bij zwaardere risico's, zoals in de procesindustrie, is gerichte scholing of een veiligheidskundige opleiding verstandig. De RI&E bepaalt welk niveau passend is.
Hoeveel preventiemedewerkers moet een bedrijf hebben?
Minimaal een. Voor een groter bedrijf of een bedrijf met meerdere vestigingen kan een preventiemedewerker per locatie passend zijn, zodat er overal een aanspreekpunt op de werkvloer is. De RI&E en de aard van de risico's bepalen of een is genoeg of dat meer mensen nodig zijn.
Meer lezen en zelf zien
Wil je verder lezen binnen de kennishub? De preventiemedewerker hangt nauw samen met de RI&E: bekijk vanaf wanneer een RI&E verplicht is en vanaf hoeveel medewerkers, en hoe je je RI&E actueel houdt zonder dat het al je tijd kost.
Liever zien hoe meldingen van de werkvloer het werk van de preventiemedewerker lichter maken en je RI&E laten meegroeien? Vraag een demo of early access aan en we laten precies zien wat vandaag werkt.